ارائه کننده: هانیه عطائی فیروزآباد
استاد راهنمای اول: دکتر محمدصادق علوی یگانه
استاد مشاور: دکتر مهدی قنبری فرد
استاد ناظر داخلی: دکتر سیدمحمود قاسمپوری
استاد ناظر خارجی: دکتر شیرین جمشیدی
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر بهروز زارعی دارکی
تاریخ: 1402/11/14
ساعت: 10
مکان: ساختمان علوم دریایی 

چکیده: 
در این مطالعه فلس­ های چهار ناحیه از بدن شامل بالای سر، بین خط جانبی و پایه باله پشتی اول، بین خط جانبی و پایه باله پشتی دوم و ساقه­ دمی در پنج گونه از شورت­ ماهیان آب­ های جنوبی ایران؛ Sillago arabica، Sillago attenuata، Sillago indica، Sillago sihama و Sillaginopdys chondropus با استفاده از صفات­ ریختی توصیفی، شاخص ­های شکلی و تکنیک ریخت­ سنجی هندسی (لندمارک پایه) مورد مقایسه قرار گرفتند. تعداد 10 فلس­ از هر ناحیه و گونه برداشت شد و پس از شستشو با استفاده از KOH یک درصد، برای عکس­برداری با استفاده از استریومیکروسکوپ بین لام و لامل تثبیت شد. لندمارک گذاری (هفت نقطه) بر روی تصاویر فلس­ها انجام گرفت. با توجه به شکل اجماع فلس­ها، تعداد دو فلس از هر ناحیه و گونه برای عکس­برداری با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) انتخاب گردید. نتایج بررسی صفات توصیفی شامل موقعیت و شکل کانون، اندازه زوائد شانه­ای، شکل زبانه­های شعاعی و شکاف بین آن­ها، تعداد انواع شعاع­های روی فلس، فواصل حلقه­ها، شکل و اندازه دندانک­ها و پراکنش برآمدگی­ های روی فلس، بیانگر اختلافات قابل توجه در مقایسه بین گونه ­ای بود. با توجه به ابعاد اندازه ­گیری شده روی فلس، شاخص­ های شکلی شامل شاخص نسبی طول (JSL)، شاخص نسبی عرض (JSW)، شاخص شکل فلس (Si)، شاخص کانونی (Fi) و شاخص گسترش (SE) محاسبه و مورد مقایسه قرار گرفتند. کلیه شاخص ­های مورد محاسبه به جز شاخص گسترش، در مقایسه بین گونه­ای حاوی اختلاف­های معنی ­دار در نواحی مختلف بودند. در مقایسه موقعیت لندمارک­ ها در فلس­های مورد مطالعه، میزان صحت گروه ­بندی بیش از 84 درصد مشاهده شد که این میزان برای فلس ­های ناحیه سر 99.9 درصد بود. در مجموع با توجه به الگوی نسبتا یکسان بین شباهت ریختی فلس گونه­های شورت­ماهیان در تحلیل خوشه­ ای بر اساس داده­ های ریخت ­سنجی هندسی و قرابت با داده­های آرایه ­شناسی مبتنی بر صفات ملکولی، همچنین وجود صفات متمایز تشخیصی، می­ توان صفات ریختی مورد مطالعه در فلس را صفات مناسبی جهت مطالعات آرایه­ شناسی شورت­ ماهیان ارزیابی کرد.